Oxfam Novib - ambassadeurs van het zelfdoen

Bomen keren het tij

Myanmar, voorheen Birma, werd de afgelopen jaren meerdere malen getroffen door overstromingen en cyclonen. Honderdduizenden mensen kwamen om het leven. Huizen, scholen en landbouwgrond werden verwoest. De wind had vrij spel omdat mangrovebossen, de natuurlijke kustbescherming, waren gekapt voor brandhout of rijstvelden of aangetast door visserij.

Met 'Bomen keren het tij' zet Oxfam Novib in op de lange termijn. Metta Development Foundation plant en herstelt mangrovebossen. In 2012 ging dit om bijna 100 hectare. Dorpsbewoners leren de bossen onderhouden. Ook verenigen zij zich in spaar- en kredietgroepen om met een kleine lening een eigen bedrijfje op te richten, bijvoorbeeld als visser of boer. Tussen de wortels van de bomen vangen vissers garnalen, schaaldieren en vis. Achter de bossen verbouwen boeren hun gewassen.

Ook zijn er 7 nieuwe, stevige kleuterscholen gebouwd. In 2012 werden bijna 21.000 huishoudens (87.920 mensen) geholpen. De Nationale Postcode Loterij financierde het project. Wij zijn hier heel blij mee. Bezoekers van de Floriade 2012 maakten door een 3D-film kennis met het verwoestende effect van cyclonen en met 'Bomen keren het tij'.

Oordeel van Tim

Er gebeurt veel in Myanmar: mangrovebossen worden geplant, microkrediet verstrekt, scholen gebouwd. Dit idee, meerdere problemen tegelijkertijd aanpakken, steun ik.

De mangrovebossen geven een belangrijk gevoel van veiligheid voor de bevolking. Maar de 2.400 hectare bos die wordt hersteld, staat niet in verhouding tot de door de cycloon Nargis verwoeste 38.000 hectare.

Ik heb gezien dat microfinanciering bijdraagt aan zelfstandigheid van mensen. Dorpsbewoners die vijf maanden per jaar niet zeker zijn van voedsel, kunnen met zo'n kleine lening een eigen bedrijfje beginnen.

Rondstruinend door de dorpjes viel me nog iets anders op: de grote hoeveelheid plastic op straat. Afvalverwerking lijkt geen onderdeel van de brede aanpak van dit project. Een gemiste kans.

Er is met veel toewijding gewerkt aan dit project. Nu worden de dorpen losgelaten. Als zij in staat blijven om zich hard te maken voor mangrove, scholing van de allerjongsten en voedselzekerheid, is dit project een succes. Maar zal ze dat lukken?

Lees het volledige oordeel van Tim en oordeel zelf.

Oordeel van Oxfam Novib

Naam: Clarita Benzon
Functie: programmamedewerker
Eindoordeel: geslaagd

Met 'Bomen keren het tij' zetten we in op de lange termijn. We hebben Tim laten zien hoe we lokale organisaties en mensen steunen op allerlei gebieden: van microkredieten tot aan herbeplanting van mangrove tot aan trainingen voor het onderhoud van de bossen.

Zoals Tim zegt, zorgen de mangrovebossen voor een gevoel van veiligheid bij de bevolking. Dorpen met een groot gebied aan mangrovebossen zijn minder getroffen door de tsunami in 2004 en de cycloon Nargis in 2008.

Tim heeft ervaren dat de bestrijding van armoede en onrecht een complex proces is. 'Bomen keren het tij' is een veelomvattend project. De gemeenschappen in het project zijn sterk met elkaar verbonden. Door dit project is hun kijk op de toekomst veranderd. Dit inspireerde hen om een dertigjarenplan voor de ontwikkeling van het bos in te dienen bij het ministerie. Het gevoel van verantwoordelijkheid en duurzaamheid leeft dus sterk en sterker dan voorheen. Oxfam Novib zet in op de lange termijn.

Wij zijn heel blij dat dit project kon worden uitgevoerd met de steun van de Nationale Postcode Loterij.

Radio helpt trauma’s te verwerken

Rwanda werd in 1994 geteisterd door een groot rassenconflict. Nog jaren later kampt de bevolking met de gevolgen ervan. Oxfam Novib werkt met haar partners aan armoedebestrijding en verzoening in het land.

Een van die partners is Radio La Benevolencija Humanitarian Tools Foundation. Zij organiseert activiteiten en radioprogramma’s voor slachtoffers van gewelddadige conflicten met als doel trauma’s te helen. Ze leert hoe groepsgeweld ontstaat en hoe je escalatie kan voorkomen. Mensen leren onder meer hun eigen vooroordelen te onderkennen en kritisch te kijken naar de rol van massamedia.

Een succesvol programma voor traumaverwerking is de populaire radiosoap ‘Musekeweya’. Luisteraars leren hierdoor langzaam weer andere mensen te vertrouwen en op te komen voor hun rechten. Het belangrijkste: Rwandezen leren hun eigen trauma te herkennen en te verwerken. De soap is vooral heel populair onder schoolkinderen.

Oordeel van Esther

Ontwikkelingswerk is een grijs gebied, heb ik geleerd. Een goed beluisterde radiosoap alleen zorgt niet voor gedragsverandering. Rwandezen praten niet makkelijk, al helemaal niet over de impact van de genocide. Dat is ook de kern van het probleem.

Ik heb wel gezien dat de soap, trainingen en discussiegroepen elkaar versterken. La Benevolencija is op de goede weg, maar heeft nog een lange weg te gaan door de complexiteit van de samenleving en het traumatische verleden.

Het totale bereik van La Benevolencija weet ik niet. Met de discussiegroepen zijn honderden mensen bereikt. Daarnaast zijn er theatervoorstellingen en debatten op scholen en universiteiten. Maar het land telt bijna 8 miljoen mensen. Het kost geld om meer mensen te bereiken. Wie moet dat betalen? Oxfam Novib? Rwandese bedrijven of de overheid, met ieder hun eigen belangen? Een handboek voor op scholen zou ook helpen, of zelfs een vak. Kortom: een oordeel vol dilemma’s.

Lees het volledige oordeel van Esther en oordeel zelf.

Oordeel van Oxfam Novib

Naam: Thur de Kuijer
Functie: adjunct-directeur voor het Uganda/Rwanda-programma
Eindoordeel: geslaagd

Het trauma van Rwanda, het rassenconflict in 1994, raakt hele generaties. Dat is niet ‘eventjes’ op te lossen. Daarom is de aanpak van Oxfam Novib samen met Radio La Benevolencija gericht op de lange termijn. Met een radiosoap, 814 trainers en discussiegroepen, theater en activiteiten op scholen en universiteiten wordt er gewerkt aan traumaverwerking en het heropbouwen van de samenleving. Deze brede aanpak oogst succes.

Traumaverwerking is een nationaal thema. Maar voor de ontwikkeling van een land is meer nodig. De sociale en economische ontwikkeling moeten met elkaar in balans zijn, en de bevolking moet er zelf actief aan deelnemen.. Daarom werken wij ook samen met lokale overheden. Benevolencija gaat nu burgemeesters en ambtenaren trainen.

Iedereen in Rwanda is het over één ding eens: alles moet gebeuren om herhaling van de geschiedenis te voorkomen. Benevolencija draagt hier op grote schaal aan bij. Indirect bereikt zij 800.000 mensen. En 86% van de bevolking luister naar de radiosoap, een immens bereik.

Ongesteld maar toch naar school

Jonge meisjes in Mundri in Zuid-Sudan missen vaak school als zij menstrueren. De meisjes hebben geen maandverband en de scholen hebben geen goede toiletgebouwen waar zij zich kunnen wassen. Doordat de meisjes elke maand lessen missen als zij ongesteld zijn, is hun kans op vervolgonderwijs kleiner. Daarnaast is de kans op ziektes groter door onhygiënische omstandigheden op school.

In 2012 zijn 30 basisscholen voorzien van latrines en wasbakken door Oxfam Novib-partner MDRA en de organisatie SCA, bekend van onder meer Libresse en Edet. De scholen ontvangen een comfortpakket met maandverband, zeep en ondergoed. Dit pakket wordt constant aangevuld. Hiermee worden 687 schoolgaande meisjes geholpen. Daarnaast kregen leerlingen en docenten training op het gebied van gezondheid en hygiëne. 215 meisjes zijn inmiddels doorgestroomd naar de middelbare school. De aanwezigheid op school is met 20 procent toegenomen ten opzichte van 2011.

Oordeel van Marcel

Hygiëne is zeer belangrijk voor een gezonde levensstijl. Het kan levens redden. Oxfam Novib en haar lokale partner MDRA werken hieraan op scholen in Zuid-Sudan door het bouwen van latrines en het geven van voorlichting.

Ook ontvingen 657 basisschoolmeisjes een studiebeurs, schooluniform en hygiënepakket met onder andere maandverband. De meisjes die ik sprak, vertelden dat het hun leven en dat van hun families had veranderd. Zij missen geen lessen meer als ze ongesteld zijn en leren nu hun moeders het belang van goede hygiëne. Ook de doorstroom naar de middelbare school is toegenomen: van 20 meisjes in 2010 naar 164 in 2012.

Als de financiële steun stopt, zijn de kansen voor deze meisjes verkeken. Ik denk dat deze meisjes, met hun charisma en zelfvertrouwen, een grote rol kunnen spelen in de ontwikkeling van het land.

Lees het volledige oordeel van Marcel en oordeel zelf.

Oordeel van Oxfam Novib

Naam: Janet Ombogo
Functie: programmamedewerker
Eindoordeel: geslaagd

Oxfam Novib is trots op de samenwerking met SCA. Het laat zien dat een particuliere organisatie en een bedrijf samen een grote impact hebben op mensen en gemeenschappen. De genomen hygiënemaatregelen en de gedragsverandering redden niet alleen levens. Meer kinderen gaan naar school. En jonge meisjes worden zelfverzekerder en durven hun plek in te nemen in het toekomstige Zuid-Sudan.

Marcel geeft in zijn commentaar belangrijke punten aan. Sommige uitdagingen vergen geduld. Het onderhoud van de toiletgebouwen is hier eentje van. Afhankelijk van beschikbare fondsen is het ook goed om na te denken over meer studiebeurzen en hygiënepakketen voor meisjes. Nu kregen alleen bovenbouwleerlingen van de basissschool deze steun.

Jonge vrouwen spelen een belangrijke rol in de transformatie van Zuid-Sudan. Dit project is goed op weg om hieraan een substantiële bijdrage te leveren.

Cacaoboeren gaan voor duurzaam

In Nigeria verkeert de cacaoteelt in crisis. Buitenlandse bedrijven die de cacao opkopen, bepalen de prijs. Met als gevolg dat kleinschalige boeren en hun families in armoede leven. Met steun van de ASN Bank zorgt Oxfam Novib-partner FADU ervoor dat Nigeriaanse boeren zich organiseren. Ook geeft FADU hun kleine leningen. Boeren leren hoe ze de opbrengst van hun land kunnen verhogen en de kwaliteit van de cacao verbeteren.

1600 boeren zijn in 2012 opgeleid om duurzame cacao te produceren. Voor de gecertificeerde cacao krijgen de boeren een eerlijke prijs. Het Nederlandse cacaobedrijf CONTINAF International veranderde zijn inkoopstrategie en koopt nu direct van deze boeren cacao. Dit leidde al tot een verkoop van 30 miljoen ton cacaobonen. Zonder tussenkomst van andere bedrijven die de prijs drukken. En afhankelijk van de hoeveelheid cacao die deze boeren verkopen, ontvangen ze ook een premie waarmee hun kinderen naar school kunnen. Een uitdaging is nog om het aantal vrouwen dat deelneemt aan het programma te verhogen.

Oordeel van Esther

Cacaoteelt heeft enorm veel potentie in Nigeria. Dankzij de trainingen kunnen de boeren de opbrengst van hun cacaovelden absoluut verhogen. Hiermee verdienen boeren meer voor hun gezin. De boer krijgt ongeveer 85% van de wereldmarktprijs en een premie na certificering voor duurzame cacao.

De samenwerking tussen Oxfam Novib, het lokale FADU en het cacaohandelshuis Continaf is innovatief. Zij versterken elkaar door het delen van expertise. En doordat een commerciële partij veel investeert, krijg je ‘waar’ voor je geld. Daarbij zijn de rechten van de boeren duidelijk vastgelegd. Een zuiver idee. En de werkwijze van FADU sluit goed aan bij de bestaande sociale structuren in de dorpen. Juist daarom vind ik dit een goed project.

Toch moet er nog aardig wat gebeuren. Mijn belangrijkste verbeterpunt gaat over verwachtingen. Elke partner die investeert, wil een tegenprestatie. Deze veranderen gedurende het project. Als alle partijen opnieuw hun commitment bekrachtigen, kan dit project uitgroeien tot een economische, duurzame samenwerking.

Lees het volledige oordeel van Esther en oordeel zelf.

Oordeel van Oxfam Novib

Naam: Rudolf Scheffer
Functie: programmamedewerker
Eindoordeel: geslaagd

In slechts een jaar tijd is de opbrengst van de cacaoboeren in het project verhoogd. Teelttechnieken en bestrijding van plantenziekten zijn verbeterd en het fermenteren en drogen van de geoogste bonen gaat beter. En door het UTZ-kwaliteitskeurmerk ontvangen de boeren ook een betere prijs voor hun cacao.

De uitdaging nu is om relaties te verbeteren. Boeren en het bedrijf dat hun bonen opkoopt moeten loyaal aan elkaar zijn. Er zit veel tijd in het versterken van de relatie tussen Oxfam Novib, de locale partner FADU (de boerenbond) en de Nederlandse cacaohandelaar Continaf. Esther onderstreept terecht het belang van de win-win-afspraken tussen alle partijen.

Probleem blijft natuurlijk dat de macht in de cacao-industrie ongelijk verdeeld is. Het inkomen van de cacaoboeren staat niet in verhouding tot de winst van de verwerkings- en retailbedrijven. Ook moet de rol van vrouwen in de sector in de gaten worden gehouden. Oxfam Novib maakt zich hard voor al deze zaken.